Sopheap Chak

Riding the wave of change in Cambodia

Category: Nyobay (page 2 of 3)

Nyobay, literally means politics in Khmer language, is created with the inspiration from 1) public interest especially among youth who debated issues surrounding politics on social media and 2) the political climate that Cambodian have met in this current time. I therefore hope this page can at least help to crowd-source this phenomenon and generate further dialogue among netizens.

Cambodia: Political Debate on Policies, a Key for Transparency and National Interest

Following from my previous post (in Khmer only however) on what kind of Cambodian politics is that one of my argument was that Cambodian politicians prefer to attack on each other personality rather than on political polices that would bring more benefit to citizen, this 5th mandate election which Cambodia is to vote on 28 July 2013 has brought something new that they deserve some applaud and hopefully this momentum will continue.
I am impressed with some of the right track that Cambodian politicians starts to play now: 1) the government [Apsara authority] has now responded to the opposition by releasing its Angkor Wat revenue data with detail explanation when opposition had said the reported revenue was underestimated 2) the Ministry of Education has reportedly released the table of teachers’ salary to response to opposition party’s claim that teachers’ salary was low and the later party would improve teachers’ salary if they got elected.
I applaud this policy discussion and transparency. It become the interest of citizens when politicians are debating on policies, not personal attack.

Cambodia: National Political Platform on Women’s and Children’s Issue

In the mid of election campaign in Cambodia, the country whose its fifth mandate National Election will be held in this coming July 28th 2013, a group of civil society organizations has jointly organized a National Political Platform Debate on “Special Measures to Solve Women’s and Children’s issues in Cambodia. This platform was aimed at providing political parties the opportunity to present and discuss their parties’ political platform in order to address the women’s and children’s issues as well as to provide the citizens with the floor to access to information so that they can be well-informed for their vote decision. The alert announcement of the event is available here.

The panel discussion among the seven parties (one out of eight parties was absent) including the Cambodian Nationality Party, FUNCIPEC, Democratic Republican Party, the Cambodian People Party, the Khmer Anti-Poverty Party, the Cambodian National Rescue Party, and the League for Democracy Party, who were registering to stand for vote in this mandate was divided into two sessions.

2

1

The following is the note of each political standpoints in order respectively that I have lived update on social media. However this does not mean conclusive of all the speeches or policies/actions by all parties as the format of the speech was set within time limitation and this only captured the key point that I (the author) could catch.

Party 1 Party 2 Party 3 Party 4 Party 6 Party 7 Partry 8

After the penal discussion, the floor was opened for participants which were roughly 250 persons from different background and also from provinces.

Screen shot 2013-07-04 at 12.23.47 PM

Notably, what was remarkable about this event organization is the fact that the ruling party (the Cambodian People Party “CPP”) representative was also attending which could be considered as the rare occasion in Cambodian civil society group’s history while they often rejected or would not attend events organized by advocacy or human rights non-governmental organization. [it should be noted that the Prime Minister in late 2012 used to declare that CPP did not participate in a seminar, despite their having been invited by “an organization“, because they were too busy to meet the people. The Prime Minister added that while CPP representatives don’t have enough time to attend a seminar in a restaurant or a hotel, however, he observed, they have the time to have discussions directly with the people.”]

In spite of this, open dialogue with pubic and engagement with civil society organizations should be one of key value in a democratic society, therefore, I believe with hope the next ruling government would maintain a value of open and participatory approach, yet focusing on clear policy and real implementation, so that we can work together for a betterment of this nation.

តើនយោបាយស្រុកខ្មែរជានយោបាយបែបណា?

ពេលដែលខ្ញុំចាប់ផ្តើមស្គាល់ពាក្យថានយោបាយ (ក្នុងបរិបទនេះ គឺសំដៅដល់នយោបាយជាតិ) តាមរយៈការសិក្សា និងការតាមដានព័ត៌មានឬឮតាមការនិយាយតៗគ្នា ពាក្យជាទូទៅដែលតែងតែផ្សារភ្ជាប់នឹងពាក្យនយោបាយនោះ គឺថា នយោបាយជានយោបោក ឬថា អាគកដូចតែអាចែ គឺពោលសំដៅដល់បរិបទឬចរិតលក្ខណៈរបស់បុគ្គលដែលធ្វើនយោបាយនោះ។ តើបរិបទនេះនៅតែមានក្នុងសង្គមខ្មែរ ឬយ៉ាងណា ឬក៏អ្នកនយោបាយខ្មែរមានភាពចាស់ទុំគ្រប់គ្រាន់ហើយ ឬយ៉ាងណា (យើងចាប់ផ្តើមមានការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិលើកទីមួយនៅឆ្នាំ១៩៩៣ ដូចនេះមកដល់ពេលនេះគឺ៣ទសវត្សហើយ) ខ្ញុំសូមមិនធ្វើការវិនិច្ឆ័យតែសូមលើកប៉ុន្មានចំណុចមកធ្វើការពិចារណាទាំងអស់គ្នា។

នយោបាយស្រុកខ្មែរចូលចិត្តវាយបកដៃគូរទៅវិញទៅមកជាជាងការផ្តោតលើគោលនយោបាយរបស់បក្សខ្លួន៖ រាល់អំឡុងពេលបោះឆ្នោត បើយើងតាមដានព័ត៌មានឲ្យបានដិតដល់នោះ កម្រនឹងឮការពិភាក្សាឬការជជែកវែកញែកគ្នា អំពីគោលនយោបាយឬជហរ របស់បក្សនីមួយៗឆ្លើយតបនឹងបញ្ហាសង្គមឡើយ (តែឃើញថា មានចំណុចវិជ្ជមានមួយដែលអាចផ្តល់ពន្លឺខ្លះសម្រាប់អណត្តិនេះ ដោយសារឃើញថាមានគំនិតផ្តួចផ្តើមខ្លះក្នុងចំណោមបក្សនិមួយៗ បានផ្តោតលើគោលការណ៍មួយចំនួនដែលគួរឲ្យសរសើរក្នុងករណីនេះ) ដែលនេះគឺខុសពីប្រទេសមួយចំនួនតួយ៉ាងសហរដ្ឋអាមេរិក (អ្នកខ្លះប្រហែលអាចលើកថា គ្រប់ពេលអ្នកវិភាគចូលចិត្តលើកជើងអាមេរិកមកធ្វើជាឧទាហរណ៍ អាមេរិកក៏ចេះរំលោភសិទ្ធិគ្នាដែរ បញ្ហានោះខ្ញុំសូមមិនបិរយាយតែចំណុចសំខាន់ យើងគួរតោងយកចំណុចល្អរបស់គេមកសិក្សា ជាជាងនាំគ្នាប្រកែកលើចំណុចអាក្រក់របស់គេហើយស្រែកក្តែងៗថា ខ្លួនឯងមិនមែនអាក្រក់តែឯងនោះទេ) ដែលគេតែងតែមានការជជែកដេញដោលគ្នា រវាងបេក្ខជនឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត សូម្បីតែក្នុងចំណោមបក្សរបស់ខ្លួន និងថែមទាំងរវាងបក្សផ្សេង ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាបង្ហាញពីឆន្ទះ និងគោលនយោបាយផ្ទាល់របស់ខ្លួននិងបក្សក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាជាតិ និងធ្វើឲ្យជាតិរីកចម្រើនគ្រប់វិស័យ។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅស្រុកយើង មិនមានវប្បធម៌អង្គុយជជែកគ្នា តែគ្រប់ពេលគឺឈរជេរគ្នា និងនាំគ្នាស្វែងរកចំណុចខ្វះខាតរបស់គូបដិបក្សជាជាង អង្គុយគិតថាតើខ្លួនមាន ឬគួរមានលក្ខណៈសម្បត្តិយ៉ាងណាដើម្បីអាចឲ្យពលរដ្ឋមានទំនុកចិត្ត និងបោះឆ្នោតជូនបាន។ បើយើងមើលតាមទិដ្ឋភាពបច្ចុប្បន្ននោះ យើងនឹងអាចឃើញយ៉ាងច្បាស់ ក្នុងចំណោមបក្សកាន់អំណាច និងបក្សប្រឆាំង ដែលបក្សកាន់អំណាចព្យាយាមវាយប្រហារ តាមគ្រប់មធ្យោបាយ និងដោយរួមទាំងអំណាចព័ត៌មានក្នុងដៃផងនោះបានលើកគ្រប់ករណី តួយ៉ាងដូចជារឿងរ៉ាវដែលចោទចំពោះលោក កឹម សុខា ដែលជាអនុប្រធានបក្សសង្រ្គោះជាតិ ថាបានពោលពាក្យប្រមាថដល់ជនរងគ្រោះពីរបបប្រល័យពូជសាសន៍ដោយថាគុកទួលស្លែងជាគុកសិប្បនិមតិ្ត បើទោះជា បក្សប្រឆាំងបានបកស្រាយតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយចំពោះការចោទប្រកាន់នេះក្តី ព័ត៌មានរួមទាំងតំណាងរបស់បក្សកាន់អំណាចនៅតែបន្តអុចអាល ដោយប្រើប្រាស់សមាគមន៍ជនរងគ្រោះ និងភាគីដទៃទៀតដែលខ្លួនអាចមានឥទ្ធិពលលើបាន ឲ្យធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងចំពោះរូបលោក កឹម សុខា (សម្រាប់ខ្ញុំធ្វើបាតុកម្មក៏ធ្វើទៅព្រោះនេះជាសិទ្ធិមូលដ្ឋានរបស់បុគ្គលគ្រប់រូប តែគ្រាន់តែគិតថាធ្វើយ៉ាងណាអាជ្ញាធរត្រូវមានតុល្យភាពចំពោះគ្រប់ករណីបាតុកម្មទាំងអស់ផង ដោយហេតុថាបាតុកម្មត្រូវបានអនុញ្ញាតិឲ្យធ្វើទៅតាមករណីដែលមានប្រយោជន៍ដល់បក្សកាន់អំណាចតែប៉ុណ្ណោះ បើបាតុកម្មពលរដ្ឋទាមទារឬតវ៉ានឹងគោលនយោបាយជាតិវិញ បែរមិនអនុញ្ញាតិ ឬធ្វើការបង្ក្រាបយ៉ាងចាស់ដៃទៅវិញ)។

មិនតែប៉ុណ្ណោះ មានករណីបន្តបន្ទាប់ទៀត រហូតដល់ការបញ្ឈប់សមាជិកសភារបស់បក្សប្រឆាំងទាំងអស់ ដោយអះអាងថាពួកគាត់បានបំលែងខ្លួនជាបក្សថ្មីមួយទៀតដូចនេះសមាជិភាពរបស់ពួកគាត់ត្រូវអស់សិទ្ធិ ហើយក៏មានករណីបណ្តេញអ្នកតំណាងរាស្រ្តបក្សប្រឆាំងចេញពីរដ្ឋសភា ខណៈកំពុងធ្វើបទសម្ភាសន៍ជាមួយអ្នកកាសែត ដោយថែមទាំងបានប្រើសំដីប្រមាថផងដែរ (សម្រាប់ករណីបញ្ឈប់សមាជិកភាពនេះ គឺហួសពីវិសាលភាពនៃគោលបំណងអត្ថបទរបស់ខ្ញុំ ដូចនេះខ្ញុំសូមមិនធ្វើការបកស្រាយលម្អិតចំពោះភាពស្របច្បាប់ឬយ៉ាងណា ប៉ុន្តែខ្ញុំគិតថារាល់ការសម្រេចចិត្ត និងទង្វើនានា ជាពិសេសក្នុងបរិបទជាមួយអ្នកតំណាងរាស្ត្រ ឬគេហៅថាជាអ្នកតាក់តែងច្បាប់នោះ គួរបង្ហាញឲ្យសាធារណជនបានយល់ច្បាស់ពីនិតិវិធីស្របច្បាប់របស់ខ្លួន ដើម្បីជាគំរូភាពនៃប្រទេសនិតិរដ្ឋ)។

បើយើងក្រឡេកមើលខាងបក្សប្រឆាំងវិញ ក៏មិនខុសគ្នាប៉ុន្មានដែរ គឺថារាល់យុទ្ធនាការរបស់ខ្លួន តែងផ្សារភ្ជាប់នឹងការវាយប្រហារលើបុគ្គលបក្សកាន់អំណាច ហើយផ្សារភ្ជាប់នឹងការរើសអើងជាតិសាសន៍ ពិសេសគឺរឿងប្រឆាំងនឹងជនអន្តោប្រវេសន៍ជនជាតិវៀតណាម ឬករណីព្រំដែន ជាដើម (ខ្ញុំគិតថាទាំងគេ ទាំងយើង គឺចល័តដូចគ្នា ជនជាតិយើងក៏ទៅប្រទេសគេ គេក៏មកប្រទេសយើង សំខាន់គួរផ្តោតលើគោលការណ៍អន្តោប្រវេសន៍ ជាជាងការបណ្តុះនូវគំនិតរើសអើងជាតិសាសន៍)។

ដោយសារតែកង្វះនៃវប្បធម៌ជជែកគ្នានេះហើយ ធ្វើឲ្យសមាជិកបក្សនីមួយៗរឹងមាត់ពេលនិយាយទៅកាន់អ្នកសារព័ត៌មានឬ ជាសាធារណៈ ពេលខ្លះស្តាប់ទៅមិនមានជហរ ឬហេតុផលរឹងមាំ ឬក៏ស្តាប់ទៅប្រកែកយកតែឈ្នះ គ្មានខ្លឹមសារសំខាន់ក្រៅអំពីការវាយបកគ្នា។

នយោបាយស្រុកខ្មែរចូលចិត្តបន្លាចពលរដ្ឋ និងធ្វើឲ្យពលរដ្ឋវង្វេងវង្វង់ ជាជាងពង្រឹងអំណាចពលរដ្ឋ ៖

ពេលខ្លះ ខ្ញុំមិនប្រាកដថាតើអ្នកនយោបាយស្រុកខ្មែរកំពុងតែចង់ផ្ញើរសារអ្វីដល់ពលរដ្ឋខ្លួន។ ពេលខ្លះអ្នកនយោបាយទាំងបក្សកាន់អំណាច និងបក្សប្រឆាំងស្រែកថា ការអះអាងរបស់គូបដិបក្ខ ខ្លួនជាការគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខជាតិ អាចនាំឲ្យមានសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុង ឬជាមួយប្រទេសជិតខាងកើតឡើង។ សំណួរគឺថា តើអ្នកណាជាអ្នកធ្វើប្រកាសសង្គ្រាមមុន បើពិតជាកើតឡើងមែន? ហើយហេតុអ្វីបានត្រូវធ្វើសង្គ្រាមនោះ? តែពេលខ្លះពួកគាត់បានស្រែកថា បើគាត់ចាញ់ឆ្នោត ដោយសារពលរដ្ឋមិនបោះឆ្នោតឲ្យ នោះគាត់នឹងចុះចេញពីតំណែងដោយសន្តិវិធី ឬស្រែកថា គាត់ចង់បានប្រទេសមួយដែលសន្តិភាពពេញលេញ ព្រោះប្រទេសយើងឆ្លងកាត់សង្គ្រាមច្រើនមកហើយ។ ខ្ញុំគិតថា បើករណីដែលអ្នកនយោបាយបានអះអាងថា ខ្លួនជាអ្នកស្រឡាញ់សន្តិភាពនោះ ល្មមបញ្ឈប់ការគំរាមដល់ពលរដ្ឋអំពីលេសនៃសង្គ្រាមនោះទៅ។

ករណីខ្លះទៀត បក្សប្រឆាំងបច្ចុប្បន្នដែលបានបញ្ចូលគ្នារវាងបក្សប្រឆាំងធំៗពីរគឺបក្សសមរង្សី និងបក្សសិទ្ធិមនុស្សនោះ បានឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតសម្រាប់អណត្តិទី៥នេះ ខណៈដែលខ្លួនច្របាច់បញ្ចូលគ្នា ដើម្បីបង្ហាញពីជំហររឹងមាំរបស់ខ្លួនដល់ពលដ្ឋ ហាក់ដូចនៅមិនទាន់មានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៅឡើយ ដោយសារថា ខណៈដែលបក្សខ្លួនបានចូលរួមឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត មេដឹកនាំដែលកំពុងនិរទេសខ្លួននៅខាងក្រៅប្រទេសបានស្រែកមិនឲ្យសហគមន៍អន្តរជាតិទទួលស្គាល់រដ្ឋាភិបាលដែលនឹងបង្កើតខាងមុខនេះ បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតរួច។ ចុះបើបក្សខ្លួនជាប់វិញ តើសារនេះមានន័យយ៉ាងណា (សូមសួរដោយឆោត)?

ជារួម បើទោះបីជាអាចនៅមានចំណុចជាច្រើនទៀតដែលយើងអាចស្វែងយល់អំពីនយោបាយស្រុកខ្មែរបច្ចុប្បន្ននោះ ខ្ញុំសូមលើកតែពីរចំណុចនេះ ហើយទុកឲ្យអ្នកទាំងអស់គ្នាជាអ្នកវិនិច្ឆ័យដោយខ្លួនឯងថា មួយណាជាអាគក មួយណាជាអាចែ ឬមួយក៏អាគកក៏ដូចតែអាចែ តែទោះជាអ្វីក៏ដោយខ្ញុំគិតថា យើងជាអ្នកកំណត់រឿងនេះ និងជាម្ចាស់អាគក ឬអាចែ ដូចនេះគួរប្រើអំណាចរបស់យើងឲ្យបានសាកសម និងទាមទារឲ្យពួកគាត់ប្រកាន់យកនូវនយោបាយដើម្បីជាតិ ជាជាងនយោបាយសម្រាប់បុគ្គលនិយម៕

Older posts Newer posts

© MMXVI Sopheap Chak

site by: KokiTreego up ↑